Oscar in die Februarie 2013-uitgawe van SARIE FOTO Leana Clunies-Ross

Het jy gehoor?

Oscar se broer se brief aan hom

SARIE het dié brief as deel van ’n uittreksel van Oscar se biografie* eksklusief in ons Junie 2009-uitgawe gepubliseer.

Dít is wat Oscar se broer, Carl, destyds vir hom wou sê …

 

Liewe Oscar

In my verste herinneringe sien ek Ma wat jou in haar arms hou.
Jy moes toe ongeveer nege maande oud gewees het en ek drie jaar.
Weet jy, ek dink dit is absoluut die eerste ding in my lewe wat ek onthou.

Ek onthou hoe Ma, op die eerste verdieping van ons huis in
Johannesburg, jou voete met my bespreek het. Ek was baie klein, en
daardie oomblik het ek vir die eerste keer besef dat iets aan jou anders
is. Ma het my toegelaat om aan jou voetjies te vat, met die waarskuwing dat ek dit baie versigtig moet doen.

Daardie tyd het jy steeds jou voete gehad en ook ’n paar tone. Eers toe het ek vir die eerste keer agtergekom dat jy anders was as ek, dat jy ’n besondere kind was: Dat jy voorbestem was om baie spesiaal te word vir my, en dat ook jou voete spesiaal was.

Ma het my langs haar op die bed laat sit, sy het die kombers van jou afgehaal en my toegelaat om jou voetjies in my hand te neem. Sy het my nie al die besonderhede van jou probleem verduidelik nie, ook nie dat jy ’n operasie sou ondergaan nie.

Nogtans is daardie oomblik helder in my gees: Ek onthou steeds die kamer en die bed. Ek het nog nooit so daaraan gedink nie, maar besef nou dat jy my heel eerste herinnering is.

Daardie oomblik het jy tot my lewe toegetree.

Onthou jy toe ons teen ’n helse hoë spoed op die kaskar sonder remme, wat ons oom vir my gebou het, gery het en ons jou bene gebruik het om dit tot stilstand te bring, en so baie skoene verniel het? Elke keer wanneer ons aan die einde van so ’n vaart was, was jy in trane en baie bang, maar het jy moedig gesê: “Kom ons doen dit weer!” Dit is die uithouvermoë wat Pa ons geleer het.

***
Daarna was rollerblades in die mode en hiermee was jy baie beter as ek. Dit was al wat jy die hele dag gedoen het. Ek dink natuurlik dat dit jou spiere versterk het, daardie spiere wat jy vandag inspan om te hardloop. Met rollerblades word die enkel versterk, en dit het jy natuurlik nie nodig gehad nie, maar omdat jy nie jou kunsvoete kon buig nie was dit moeilik om die rollerblades aan en uit te trek.

Onthou jy hoe jy dit sittend, met Ma se hulp, aangetrek het? Jy het ongelooflike bewegings daarvoor ontwikkel, wat jy omtrent alles met jou knieë uitgevoer het, want jou knieë was bedek met die glasvesel van die kunsbene. Jy het nooit moed opgegee nie en het die bewegings oor en oor herhaal totdat jy dit bemeester het.

Terwyl jy gegroei het, moes jou bene uit die aard van die saak baie kere vervang word. Maar afgesien daarvan moes dit ook omtrent elke drie maande herstel word, omdat jy so gereeld geval het. Ma het selfs beenskutte aan jou broeke laat vaswerk. Dit was van ’n supersterk materiaal gemaak. Ek onthou toe julle my by die skool kom haal het, hoedat ek in die motor gewag het terwyl julle na die naaldwerkster is om die lappe te knip en vas te werk. Wanneer jy ’n deftige broek benodig het, moes dit lank voor die tyd bestel word. ’n Broek sonder versterkings het nie eers ’n dag gehou nie. Een keer is ons na ’n troue; jou splinternuwe broek was teen die einde van die dag aan flarde.

***
(Oscar se ouers is later geskei en Carl het baie beskermend teenoor hom en hul suster, Aimée, geraak. In 2002 is hul ma, Sheila, skielik oorlede ná ’n allergiese reaksie teen medikasie.)

Ma het in November getrou en dit was die eerste Kersfees dat ons weg van ons ouers (of een van ons ouers) sou deurbring, saam met ons grootouers en skoolvriende. Dit was ’n wonderlike somer, al het ek geelsug opgedoen en was ek by tye baie siek. By my terugkeer van die vakansie het Ma my meegedeel dat sy nie gesond voel nie: Dat sy dieselfde simptome het as wat ek gehad het. Daarna het die dokter ook haar siekte voor die deur van geelsug gelê. In die volgende twee weke het sy drie mediese ondersoeke ondergaan.

Sy het ook voortgegaan om die medikasie te gebruik waarvoor sy onwetend allergies was, en haar simptome nou vererger het. Elke keer wanneer sy met my gepraat het, het ek haar verseker dat ook ek dieselfde simptone gehad het en net so sleg gevoel het, maar tog herstel het. Maar sy het nie verbeter nie. Toe dokters uiteindelik die fout agtergekom het, was dit reeds te laat.

Vir ’n lang tyd het ek baie skuldig gevoel. Ek het terwyl sy siek was by haar op die bed gesit en gesels en vir haar tee gemaak. Sy het aanhoudend gekla dat sy sleg voel terwyl ek herhaal het dat dit later sou beter gaan, want ook ek het net so gelyk en tog herstel. Eendag het sy gevra: “Is jy baie seker?” Sy wou weer en weer verseker word dat die siekte net tydelik was.

Tot vandag toe glo ek die feit dat ek die siekte gehad het, het die dokters geflous en daarom het hulle nie die situasie beter ontleed en beheer nie.

***
In daardie periode het ek en jy op verskillende maniere gereageer. Ek, wat van kleinsaf goed georganiseerd was, deelgeneem het aan sport, was buite beheer. Ek het ’n rebel geword, begin drink en baie keer in vuisgevegte beland. Niks het my meer geïnteresseer nie. Dit was my manier om die pyn te oorkom en dit het sy resultate gelewer.

Ek het grootgeword. Jou reaksie was die teenoorgestelde: Jy het al hoe meer op oefeninge en afrigting gekonsentreer en in sport vrede gevind. Ná Ma se dood wou ek nie teruggaan skool toe nie en ek wou niemand sien nie. Jou eerste instink was om tussen jou vriende gemoedsrus te vind. Jy wou dieselfde aand van die begrafnis na die kosskool terugkeer. Ek kon dit nie verstaan nie en was woedend vir jou, ek wou jou vermorsel. Dit het ek nooit aan jou gesê nie, nè? Ek dink dit is te danke aan Ouma dat ons nie van mekaar weggedryf het nie. Sy is ’n buitengewone mens wat ek met my hele hart liefhet, amper soveel as wat ek Ma liefgehad het.

***
Deesdae het dinge gelukkig verander. Ons is nou weer nader aan mekaar. Ons praat steeds nie baie van Ma nie, behalwe wanneer ons albei depressief voel. Dit bly steeds ’n moeilike onderwerp, en ons respekteer mekaar se gevoelens. Of dalk is “respekteer” nie die regte woord nie, dalk moet ek sê ons het “agting” vir mekaar.

***
Wanneer ek tuis, op televisie, jou buitelandse oorwinnings sien, dan vergaap ek my en soms huil ek van vreugde. Dan basuin ek dit uit: “Genugtig, dis my broer!” Dis ’n enorme vreugde: Ek is trots op jou.

Ander kere, wanneer ek jou sien terugkeer ná ’n reis, doodmoeg, met reeds baie afsprake vir die volgende paar dae, wanneer jy gefrustreerd in die motor klim, soms huilend van moegheid, dan bekommer ek my. Want vir my sal jy steeds en altyd net my broer wees. Ander mense sien die ster, Oscar Pistorius, die man wat buitengewone dinge regkry. Ek sien ’n groot atleet, maar bowenal my broer . . .

Carl

Lees Oscar se pa se brief aan hom HIER

*Dié uittreksel kom uit sy biografie Oscar wat by Umuzi / Random House Struik verskyn het.