John van den Berg

John van den Berg

Boeke

John van den Berg oor sy moordverhaal met onverwagse kinkel.

The 18th Variation is ʼn ongewone moordverhaal. Op Kruindal woon ʼn gemeenskap wat saamgestel is uit mense uit verskillende agtergronde.

the 18th variationDis ʼn komplekse mengelmoes van mense en soos wat dit maar op ʼn klein dorp is, ken almal mekaar se geskiedenis. Nie dat daar altyd openlik daaroor gepraat word nie! Hierdie verhaal speel af in die tagtigerjare en toe daar nog heelwat verkrampte denke oor vele kwessies was. Kortliks gaan die verhaal oor ʼn jong vrou, Anneke Mouton wat wreed seksueel aangerand word en vir dood gelaat word. Karl Ryneveld is onmiddellik onder verdenking, want hy is een van die laaste mense wat kontak met Anneke gehad het. Wat sy situasie vererger is dat dié kunstenaar besig was om ʼn skildery van haar te maak – ʼn naakstudie. Boonop word daar in sy huis ʼn spul naakfoto’s van Anneke gevind. Karl vlug en sy motor met ʼn selfmoordbrief in word gevind. Van Karl is daar geen teken nie en dan kom die ondersoek tot stilstand, want die hoofverdagte word vermis. Karl se dogter, Roxana, maak dit haar taak om te probeer bewys haar pa is nie die moordenaar nie. Die skrywer kom na Kruindal, nadat hy Roxana en haar man ontmoet het en hy navorsing oor Suid-Afrikaanse kunstenaars wil doen vir ʼn boek wat hy skryf.  Uiteindelik neem dit hierdie buitestaander, wat nie deel van die plaaslike gemeenskap is nie, om die eienaardige moord met al sy kinkels te ontrafel,  juis omdat hy objektief na gebeure kan kyk. Maar die oplossing van die moord gebeur nie sonder drama nie.
Dis ʼn fassinerende verhaal en die interpersoonlike verhoudings van die gemeenskap skep baie van die afwagting oor die gebeure. Hierdie is nie ʼn konvensionele moordverhaal nie, maar een wat boei juis omdat daar soveel elemente is wat die ontknoping beïnvloed. Musiek en kuns speel ʼn groot rol in die verhaal en dra by tot die intrige. Hierdie boek moet jy tot aan die einde lees om te sien presies wat die verrassende oplossing van die moord is.

Wat was jou inspirasie vir hierdie storie?
Lesers mag verbaas wees dat ʼn moordverhaal op jeugherinneringe gebaseer kan wees, of dat dit ʼn skeut nostalgie kan bevat, maar in hierdie geval is dit wel so. Met verloop van tyd kry mens se herinneringe egter ʼn fiktiewe element, en die gebeure in ‘The 18th’ – veral die moord – kan nie direk na ware insidente herlei word nie.
Die eerste sinne het aanvanklik gegaan oor die verteller se terugkeer na die dorp waar hy as kind gewoon het. Die woorde het later in Hoofstuk  6 beland en lees so:  ‘The car swept down into the valley, where I found myself driving  past the olive groves and the orchards and the vineyards.’

Was dit ʼn moeilike verhaal om te skryf?
Ja, tegnies was dit moelik. Ek het die manuskrip ʼn stuk of tien keer oorgeskryf om dit vlot te laat klink. Die storie het hom egter spontaan in my verbeelding afgespeel, en soms het ek deurnag gewerk om sekere tonele direk vas te vang, doodbang dat ek hulle anders sou verloor, soos mens ʼn droom  maar al te maklik vergeet.

Is dit gebaseer op ware gebeure?
Ja en nee. Daar’s ʼn gesegde dat fiksie die waarheid meer getrou kan uitbeeld as wat ʼn geskiedenisboek dit kan doen. Hierdie pseudo-memoir vertel lesers dan ook iets van die werklikhede op ʼn Wes-Kaapse, Calvinisties-gesinde dorp waar die gemeenskap deels verbrokkel in die laat-twintigste eeu. Die gevandaliseerde skool en stadsaal op Kruindal is trouens nie net ʼn simbool of metafoor nie. Die ruïnes bestaan.

In ʼn neutedop waaroor gaan die verhaal?
Dis ʼn raamvertelling met drie verweefde gedeeltes, vervat in die memoir van Sean Dumont, wie se eerste huwelik verbrokkel. Hy keer terug na die dorp van sy jeug waar hy weer iemand ontmoet. Die fokus verskuif na haar. Roxana is die dogter van ʼn musikus/skilder wat skynbaar selfmoord pleeg nadat hy verbind word met die moord op ʼn skooldogter. Derdens ontmoet ons vir Juanita, die dogter van ʼn huisbediende en ʼn plaasarbeider. Sy ontvlug aan haar arm agtergrond en word ʼn konsertpianis.
Die ontknoping van die verhaal berus deels op ʼn sielkundige ontleding van die karakters se agtergrond en hul verborge motiewe.

Daar is ʼn karakter met die naam John van den Berg in die verhaal. Is it jy?
Ja, dit is ek wat oënskynlik die Proloog en Epiloog skryf wat Sean Dumont se memoir omraam, en ook tien jaar na die moord die geheim daaragter ontrafel.

Hoe pas die aanhalings aan die begin van elke episode by die verhaal in?
Die bedoeling was om lesers aan relevante tekste te herinner, hoofsaaklik van Shakespeare en Freud, wat met die storielyn van die boek resoneer. Die epigramme dien verder soms as leidrade en hulle illumineer  fasette van die verhaal.

Moes jy baie navorsing doen vir die verhaal?
Ek moes heelwat naslaan in die boeke waarna ek in my inleidende nota verwys. ʼn Belangrike aspek het bv. oor koolstof-datering gegaan, waaroor ek ʼn kenner geraadpleeg het. Een interessante stukkie navorsing was om ʼn voëlsoort deur middel van hul geluid te identifiseer. Daaroor het ek ook ʼn kenner se raad gekry. Wanneer mense hoor jy skryf ʼn boek is hulle meesal dadelik bereid om te help.

Wat is die rol wat kuns en musiek in jou storie speel?
Wel, die titel verwys na musiek van Rachmaninov, en net soos een van die hoofkarakters was my pa ʼn musiekonderwyser en skilder. Die hoofleidraad aangaande die moord is vasgevang in ʼn skildery, maar dis ʼn leidraad wat almal op Kruindal (en sommige lesers) aanvanklik heeltemal miskyk.

Wat wil jy hê moet lesers bybly uit hierdie verhaal?
Alhoewel dele van die verhaal erg tragies is en herinner die geweld teen vroue in ons land, was dit tog my bedoeling om dit ‘n ‘feel‑good’ leeservaring te maak. Dan Brown het eens na aanleiding van sy ‘The Da Vinci Code’ gesê hy hoop dat mense iets sal leer uit sy boeke. Ek deel daardie hoop en verwys doelbewus na Brown omdat ek in ‘The 18th,’ nes hy, nogal uitwei oor mitologie en godsdiens.

Waar kan lesers jou boek in die hande kry?
Daar’s twee weergawes van die verhaal. Die gedrukte boek is beskikbaar by o.a. Exclusive Books en Clarke’s Bookshop, sowel as by Xavier Nagel in Woodstock. Die Amerikaanse weergawe is deur Barista Bookstore heruitgegee en is by Amazon.com as ʼn Kindle E-boek beskikbaar.

Is jy besig met ʼn nuwe boek?
Ja, ek skryf ʼn seeverhaal wat by ‘The 18th’ sal aansluit. Ek is ook gevra om ʼn Engelse vertaling van ʼn gewilde Afrikaanse skryfster se nuwe boek te doen.

Waarvan hou jy om te lees? Het jy ʼn gunsteling skrywer?
Ek hou veral van nie-fiksie boeke met ʼn historiese en argeologiese inslag, en lees ook graag oor mites en legendes. Dis moelik om ʼn bepaalde skrywer uit te sonder, dus gee ek maar liewer ʼn paar name: Paul Theroux, Graham Greene, Anthony Storr, Lawrence Green, Alexander Kent en Sidney Sheldon.