la_pause_19_dec_2010_007
Lewe + Liefdes

Elana Shabaily is verlief op die wanorde in Marrakesj, Marokko

Op ‘n kort besoek in 2005 het ek en Rafe hopeloos verlief geraak op hierdie deurmekaar stad. Ek weet vandag nog dat die sjarme juis in hierdie wanorde lê. In April 2012 sal ons ses jaar hier wees.

Rafe het in 2005 sommer agtergebly en begin boer. Ons is albei betrokke in die tafeldruifbedryf – Rafe aan die produksiekant en ek by verpakking en bemarking. Die tafeldruifbedryf in Marokko is bitter klein. Die land voer jaarliks 2 miljoen bokse uit in vergelyking met 50 miljoen vanaf Suid-Afrika. In Suid-Afrika het ons op die familieplaas in Augrabies teen die Oranje-rivier ook met druiwe geboer. Marokko se grootste voordeel in teenstelling met SA is dat die trokke binne 2 dae in Spanje en binne 5 dae in Engeland kan wees om die druiwe by die mark af te laai. Dis ook vir ons heerlik om betrokke te wees by die ‘Green Maroc’-projek, wat deur koning Mohammed VI geïnisieer is. Die projek fokus op die ontwikkeling van kleiner boere op tegniese vlak, maar ook om vir hulle oplossings te bied vir die verpakking en bemarking van hul produk.

Met die Arabiese Lente nog vars in almal se geheue en ‘n wêreld wat wonder watter land volgende aan die beurt is, is ons gelukkig dat die proses na demokrasie reeds jare tevore in Marokko begin is. Die eerste demokratiese verkiesing is afgehandel en die Justice and Development Party (PJD) is nou aan die bewind. Dit is ‘n gematigde Islamitiese organisasie wat beloof om die gaping tussen ryk en arm te verklein en korrupsie vas te vat. Hier in die noorde van Afrika is korrupsie ook aan die orde van die dag. Ek het gou geleer sonder bakchich (‘n fooitjie) onder die tafel gaan ek nie die telefoonlyn gekoppel kry nie en my kar gaan nie gediens word nie.

Een van die grootste uitdagings was die taal. Ons het hier geland en kon nie eers behoorlik BONJOUR sê nie. Nou praat ons steeds Frans wat die Parysenaars se nekhare laat rys, maar ons kan onsself help!

Marrakesj is beslis kosmopolities! Ons woon sowat 10 km buite die stad in ‘n tipiese village, genoem ‘n douar, tussen Marokkaanse gesinne. Langs ons woon die wonderlikste gesinnetjie. Vrydag is koeskoes-dag en kan jy maar weet daar gaan ‘n klop aan jou deur wees om die bord kos af te lewer. Selfs 2 jaar gelede toe Kersdag op ‘n Vrydag geval het, het ons ons bord koeskoes ontvang. Dit bly steeds vreemd om in ‘n omgewing te woon waar jou feesdae geen betekenis vir die mense rondom jou het nie. Ons het al hulle Eid al-Adha-fees bygewoon, maar verstaan nog nie 100% die groot opgewondenheid wat daarmee gepaardgaan en die aandag wat gegee word aan die keuse van ‘n skaap nie. Natuurlik verstaan ons die simboliek van die lam wat in die plek van die seun geoffer word, maar met ‘n paar subtiele verskille.

Marrakesj het 2 supermarkte, maar ons verkies om steeds groente en vrugte langs die straat te koop. Die Marokkane is baie lief vir tajine – ‘n stowegereg van lamsvleis, beesvleis of vis met ‘n verskeidenheid groente. Ook baie gewild is mechoui, ‘n lam heel gebraai op die spit. Vir ontbyt eet hulle graag sop (harira). Ons is ook baie lief vir ‘n pastilla – ‘n soutpastei met versiersuiker op die kors gestrooi.

Marrakesj is ‘n fees vir ‘n kreatiewe siel. Hier is soveel van die tradisionele ambagte wat nog aktief beoefen en van een geslag na die volgende oorgedra word. Jy kry ongelooflike houtsnee-meubels, mosaïek-tafels, fonteine, muurskilderye, leerartikels, skoene en die mooiste, mooiste ligte. ‘n Mens voel eintlik sensories oorlaai ná ‘n dag se ronddwaal in die souks. Daar is ‘n atmosfeer, reuke en geure waaraan die mooiste foto nie reg kan laat geskied nie.

  • Kassie Croous

    klink so lekker – ek klim sommer op ‘n vliegtuig en ondervind die wanorde saam met die Shabaily’s… :)

  • RISSIE DE WET

    Dit het my oneindige trots gemaak om hierdie artikel te lees. Ek ken die joernalis Phyllis Green en die Marrakesh "bewoners" persoonlik baie goed. Laasgenoemde baie baie, goed omrede ek al 15jr op hul familieplaas in Augrabies werksaam is. Die groot wonder vir my rondom Rafe en Elana is die feit dat hulle hierdie groot onbekende gaan aanpak het en hulle kon nie die taal praat of verstaan nie, en na 6 jaar praat hulle Frans, wat ‘n baie moeilike taal is en hulle leef en werk en speel asof hulle daar gebore is. Ek sou dit bv glad nie kon doen nie. As ek net sien hoe kommunikasie tussen ons en die Tswana gemeenskap dikwels die grootste oorsaak is van misverstande en stakings en hoe ‘n groot frustrasie dit vir ons almal is, kan ek net dink hoeveel deursettingsvermoë dit vir hulle gekos het om daar te bly en ‘n sukses daarvan te maak. Ek en my gesin gaan beslis by hulle gaan kuier, weet nog net nie wanner daar genoeg geld gaan wees nie.

    Phyllis, as jy dalk hierdie lees, ek was saam met jou op George in die Vroue Leërkollege. Daar het julle my geken as Benadè. Ek sal nie noem watter jaar dit was nie, want dan gaan hulle uitwerk hoe oud ons is. Ek kyk altyd na jou foto’s en wys dit vir my familie met "EK KEN HAAR TOG BAIE GOED"

    Hoop julle het almal ‘n wonderlike 2012.

    Kokende Augrabies Groete
    Rissie de Wet

  • Phyllis Green

    Dis ‘n baie groot verrassing om weer na soveel jare van jou te hoor Mariana, oftewel Rissie! Ek onthou jou baie goed. E-pos my asb by pgreen@media24.co.za of kontak my via my Facebook-blad. Ek sal graag weer met jou wil bande optel.

    Wat Elana en Rafe se storie aanbetref. Ek doen al ‘n paar jaar die Kuberkuier rubriek vir SARIE en is steeds elke keer opgewonde om te hoor hoe braaf mense is om ‘n nuwe lewe in die vreemde aan te durf. Al wat ek kan sê is dat my mense die mense van my hart is!

    Groete

    Phyllis

  • Tjaart Herbst

    Dit klink wonderlik en iets wat ek verseker ook sal wil doen en ‘n plek waar ek ook sal wil bly. Tans is ek in Thailand, maar my hart trek ‘n punt na Marokko want my wortels le^ maar diep in Afrika, veral in daardie geweste. Het julle nie vir my ‘n werkie nie?
    Tjaart Herbst

  • Elana

    Tjaart – dit hang af waarin jy belangstel? En natuurlik ook of jy Frans magtig is.

  • Tjaart Herbst

    Jong, Elana, my Frans is nie van die beste nie en verstaan ek dit beter. Ek het die basiese kennis.
    Ek is eintlik ‘n boekhouer maar is nou ‘n Engelse onnie in Thailand. Dus is ek ‘Jack of all trades en master of none’ – lol

  • saki marais

    heerlike vertelling! marokko is op baie van ons se reislysies!